Thiết bị inox bếp công nghiệp: so sánh inox 304, 201 và 430

Thiết bị inox bếp công nghiệp là thiết bị bếp làm từ thép không gỉ, dùng ba mác phổ biến: inox 304 cho bề mặt tiếp xúc thực phẩm, inox 201 cho khu vực ít ẩm, và inox 430 cho vách, khung và vùng gần nhiệt. Chọn đúng mác cho đúng vị trí quyết định thiết bị dùng được nhiều năm hay rỗ sau vài tháng — và đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa các báo giá cùng một loại thiết bị.

Inox là gì và vì sao không gỉ

Inox là tên gọi thông dụng của thép không gỉ, viết tắt từ inoxidable — nghĩa là không bị oxy hoá. Về bản chất, inox là hợp kim của sắt có thêm crom, và crom là thành phần tạo nên khả năng chống gỉ: nó hình thành một lớp màng oxit rất mỏng trên bề mặt, tự phục hồi khi bị xước, và ngăn oxy tiếp xúc với phần sắt bên dưới.

Tỷ lệ crom, niken, mangan và cacbon khác nhau tạo ra các mác inox khác nhau — 304, 201, 202, 430, 316 — khác nhau về khả năng chống ăn mòn, độ sáng bóng và giá. Trong bếp công nghiệp, ba mác được dùng nhiều nhất là 304, 201 và 430.

So sánh inox 304, 201 và 430 trong thiết bị inox bếp công nghiệp

Tiêu chí	Inox 304	Inox 201	Inox 430
Crom	khoảng 18%	khoảng 16–18%	khoảng 16–18%
Niken	8 – 10%	thấp hơn 304 rõ rệt, bù bằng mangan	không có niken
Nhiễm từ	gần như không	gần như không	có — hút nam châm
Chống ăn mòn	tốt nhất, chịu được muối và axit	trung bình, kém với muối và axit	trung bình, kém trong môi trường ẩm mặn
Chịu nhiệt	tốt	tốt	tốt, thường dùng cho vùng gần nhiệt
Giá	cao nhất	thấp hơn 304	thấp hơn 304
Nên dùng ở	Bề mặt tiếp xúc thực phẩm, khay, chậu rửa, mặt bàn, khoang tủ	Chi tiết ít tiếp xúc nước và thực phẩm	Vách ngoài, khung, chân, vùng gần nhiệt

Điểm cần nhớ: 430 không phải loại kém, mà là loại cho vị trí khác. Vách ngoài, khung và chân thiết bị không tiếp xúc thực phẩm và không ngâm nước, nên 430 ở đó là lựa chọn hợp lý về chi phí mà không ảnh hưởng vệ sinh hay tuổi thọ. Vấn đề chỉ phát sinh khi 430 hoặc 201 bị dùng cho bề mặt tiếp xúc thực phẩm — nơi bắt buộc phải là 304.

Vì sao bề mặt tiếp xúc thực phẩm phải là inox 304

Bếp là môi trường có đủ ba thứ phá hỏng inox kém: nước rửa, muối, và axit từ chanh, cà chua, giấm, dứa. Inox 201 và 430 tiếp xúc thường xuyên với ba thứ này sẽ rỗ — xuất hiện những hốc nhỏ trên bề mặt.

Rỗ không chỉ là vấn đề thẩm mỹ. Hốc rỗ là chỗ tích bẩn không rửa sạch được, nên nó trở thành nơi vi sinh trú — và là điểm đoàn kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm nhìn vào. Đây là lý do tiết kiệm ở khoản mác inox thường đắt hơn về sau: phải thay khay và mặt bàn, hoặc bị đánh giá không đạt.

Thử nam châm chỉ phân biệt được 430, không phân biệt được 201 với 304

Đây là điểm nhiều người mua hiểu sai, và nó khiến phép thử nam châm trở thành cảm giác an tâm sai chỗ.

• Inox 430 hút nam châm — vì không có niken, cấu trúc khác hai loại kia. Nam châm bám chắc là dấu hiệu 430.
• Inox 304 và 201 đều gần như không hút nam châm. Nên nam châm không bám không chứng minh đó là 304 — có thể là 201.
• Thêm một lưu ý: inox 304 sau khi gia công nguội, uốn hoặc hàn có thể hút nam châm nhẹ ở vùng biến dạng. Nam châm bám nhẹ ở mép uốn không có nghĩa là hàng không phải 304.

Cách kiểm tra đáng tin hơn: yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ mác inox cho từng chi tiết trong báo giá — mặt bàn 304, vách ngoài 430 chẳng hạn — thay vì chỉ ghi “inox” chung. Báo giá không phân định mác là báo giá không so sánh được với báo giá khác.

Độ dày inox cũng quan trọng như mác inox

Hai thiết bị cùng ghi “inox 304” có thể chênh nhau đáng kể về giá và độ bền chỉ vì độ dày tấm. Tấm mỏng bị móp khi va chạm, rung khi đặt nồi nặng, và mặt bàn mỏng sẽ oằn ở giữa sau một thời gian.

Cấu hình thường dùng cho thiết bị bếp công nghiệp là thân và cánh inox 304 dày 1 mm, phần đáy hoặc mặt chịu lực dày 1,5 mm. Khi so báo giá, nên hỏi độ dày cùng lúc với hỏi mác inox — hai thông số này đi cùng nhau.

Ưu điểm của thiết bị inox bếp công nghiệp

• Không hấp thụ và không giữ bẩn. Khác gỗ và nhựa, bề mặt inox không xốp nên không hút dịch thực phẩm vào bên trong. Đây là lý do khu chế biến thực phẩm yêu cầu mặt bàn inox chứ không phải gỗ hay nhựa.
• Rửa được bằng nước và hoá chất tẩy thông thường mà không hỏng bề mặt, nên vệ sinh được đến mức yêu cầu của bếp thương mại.
• Chịu nhiệt. Đặt nồi nóng trực tiếp lên mặt inox không làm biến dạng hay sinh mùi như mặt nhựa.
• Tuổi thọ dài. Đúng mác cho đúng vị trí thì thiết bị dùng được nhiều năm mà không đổi màu hay hoen gỉ.
• Sửa và cải tạo được. Inox hàn và gia công lại được, nên thiết bị chỉnh sửa kích thước hoặc thay một phần được, thay vì phải thay cả bộ.

Các thiết bị inox trong khu bếp công nghiệp

• Bàn inox sơ chế và bàn ra món — mặt tiếp xúc thực phẩm, dùng 304.
• Bồn rửa và chậu rửa — ngâm nước và hoá chất liên tục, dùng 304.
• Kệ và giá inox — chứa nồi, khay, dụng cụ.
• Dãy bếp — bếp Á nhiều họng và bếp Âu mặt phẳng, thân inox với kiềng gang.
• Tủ nấu cơm, tủ hấp, bếp hầm — thân inox, khoang tiếp xúc thực phẩm dùng 304.
• Thiết bị lạnh — bàn mát, tủ mát, tủ đông, khoang trong và khay dùng 304.
• Chụp hút và ống hút — xem thêm điều hoà và thông gió bếp công nghiệp.

Ứng dụng phổ biến: bếp nhà hàng và khách sạn, bếp ăn tập thể của trường học và bệnh viện, căng tin nhà máy và khu công nghiệp, bếp trung tâm của chuỗi ăn uống.

Lưu ý khi dùng và vệ sinh thiết bị inox

• Không dùng hoá chất tẩy có clo, đặc biệt là nước tẩy javen. Đây là lưu ý quan trọng nhất và hay bị bỏ qua: clo phá lớp màng oxit bảo vệ và gây rỗ inox, kể cả inox 304. Nếu buộc phải dùng để khử trùng thì pha loãng, xối lại bằng nước sạch ngay, và không để đọng trên bề mặt.
• Không để muối và nước muối đọng trên mặt inox. Xối nước sau khi sơ chế đồ ướp hoặc hải sản.
• Không dùng búi sắt hoặc bàn chải kim loại. Vết xước làm mất lớp màng bảo vệ và giữ bẩn. Dùng khăn mềm hoặc miếng cọ không kim loại, lau theo chiều vân inox.
• Không đặt vật nặng vượt khả năng chịu lực của mặt bàn. Với mặt bàn và kệ, nên hỏi nhà cung cấp về tải trọng cho phép và độ dày tấm ngay khi đặt hàng.
• Vệ sinh sau mỗi ca. Dầu mỡ để qua đêm khó rửa hơn nhiều, và bám vào dàn nóng thiết bị lạnh sẽ làm tốn điện.

Câu hỏi thường gặp

Thiết bị inox bếp công nghiệp nên chọn inox 304 hay 201?

Inox 304 cho mọi bề mặt tiếp xúc thực phẩm: mặt bàn, khay, chậu rửa, khoang trong tủ. Inox 201 có niken thấp hơn 304 nên chống ăn mòn kém hơn, đặc biệt với muối và axit, nên chỉ phù hợp cho chi tiết ít tiếp xúc nước và thực phẩm. Bề mặt tiếp xúc thực phẩm dùng 201 sẽ rỗ sau vài tháng, và hốc rỗ là chỗ tích bẩn không rửa sạch được.

Inox 430 có dùng được trong bếp không?

Có, nhưng cho vị trí khác. Inox 430 không có niken nên chống ăn mòn kém hơn 304 trong môi trường ẩm mặn, nhưng chịu nhiệt tốt và giá thấp hơn — phù hợp cho vách ngoài, khung, chân thiết bị và vùng gần nhiệt, những nơi không tiếp xúc thực phẩm và không ngâm nước. Không dùng 430 cho mặt bàn sơ chế, khay hay chậu rửa.

Thử nam châm có biết được inox 304 thật hay không?

Không hoàn toàn. Nam châm bám chắc nghĩa là inox 430, nhưng nam châm không bám thì có thể là 304 hoặc 201 — hai loại này đều gần như không nhiễm từ. Ngoài ra inox 304 sau khi uốn hoặc hàn có thể hút nam châm nhẹ ở vùng biến dạng. Cách đáng tin hơn là yêu cầu nhà cung cấp ghi rõ mác inox cho từng chi tiết trong báo giá.

Độ dày inox bao nhiêu là đủ cho thiết bị bếp?

Cấu hình thường dùng là thân và cánh inox 304 dày 1 mm, phần đáy hoặc mặt chịu lực dày 1,5 mm. Tấm mỏng hơn sẽ móp khi va chạm, rung khi đặt nồi nặng, và mặt bàn oằn ở giữa sau một thời gian. Nên hỏi độ dày cùng lúc với hỏi mác inox, vì hai thiết bị cùng ghi “inox 304” có thể chênh nhau đáng kể chỉ vì độ dày.

Vì sao không nên dùng nước tẩy javen để vệ sinh inox?

Vì clo trong nước tẩy javen phá lớp màng oxit bảo vệ trên bề mặt inox và gây rỗ, kể cả với inox 304. Nếu buộc phải dùng để khử trùng thì pha loãng, xối lại bằng nước sạch ngay và không để đọng trên bề mặt. Cũng không dùng búi sắt, vì vết xước làm mất lớp màng bảo vệ và giữ bẩn.

Inox bị rỗ thì có xử lý được không?

Rỗ nhẹ mới xuất hiện có thể đánh bóng lại để phục hồi bề mặt. Rỗ đã sâu thành hốc thì không xử lý được về mức đạt yêu cầu vệ sinh, và chi tiết đó nên thay — đặc biệt nếu là bề mặt tiếp xúc thực phẩm. Đây là lý do chọn đúng mác inox từ đầu rẻ hơn sửa về sau.

Bài viết liên quan

• Thiết bị bếp công nghiệp
• Thiết bị lạnh cho nhà hàng
• Cách chọn tủ inox công nghiệp phù hợp
• Chọn mua tủ đông mát inox như thế nào
• Tủ đông mát công nghiệp là gì
• Điều hoà và thông gió bếp công nghiệp

Nam Phú Thái sản xuất thiết bị inox bếp công nghiệp

Minke là thương hiệu thiết bị của Nam Phú Thái, sản xuất tại nhà máy ở Thanh Oai, Hà Nội. Thiết bị được làm bằng inox 304 hoặc 430 tuỳ yêu cầu và tuỳ vị trí chi tiết — bề mặt tiếp xúc thực phẩm dùng 304, còn vách và khung dùng 430 khi phù hợp, để tối ưu chi phí mà không ảnh hưởng vệ sinh.

Vì sản xuất trong nước, bàn inox, kệ giá và tủ được làm theo đúng kích thước mặt bằng thực tế, và mác inox cùng độ dày được ghi rõ theo từng chi tiết trong báo giá.

Để có phương án và báo giá, cần các thông tin: bản vẽ hoặc kích thước khu bếp, danh mục thiết bị cần làm, và loại thực phẩm chế biến chính — loại thực phẩm quyết định chi tiết nào buộc phải dùng inox 304.

Hotline: 0934 477 786 — info@namphuthai.vn
Website thương hiệu: minke.vn

Văn phòng miền Bắc: LK2-SN 15, KĐT Bemes (Khu liền kề CT6 Xala), Hà Đông, Hà Nội
Văn phòng miền Nam: Số 32 Đường Số 23, KP 2, Phường Bình Chiểu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Nhà máy sản xuất: Lô 1.5 CN1, Cụm Công nghiệp Phương Trung, Thanh Oai, Hà Nội

Bảo trì hệ thống lạnh sau lắp đặt do NPT CARE đảm nhiệm, tiếp nhận 24/7.