Bảo dưỡng chiller làm mát nước: lịch định kỳ và 6 dấu hiệu

29/03/2024 10 phút đọc

Bảo dưỡng chiller làm mát nước là công việc kiểm tra, vệ sinh và hiệu chỉnh định kỳ toàn bộ cụm máy nén, bình ngưng, bình bay hơi, tháp giải nhiệt và hệ thống nước tuần hoàn của máy làm lạnh nước giải nhiệt bằng nước, thực hiện theo mốc giờ vận hành với chu kỳ đại tu 6.000 giờ hoặc một năm. Khác với bảo dưỡng điều hòa thông thường chủ yếu là vệ sinh dàn và lưới lọc, bảo dưỡng chiller tập trung vào chất lượng nước tuần hoàn và độ sạch bề mặt trao đổi nhiệt — hai yếu tố quyết định trực tiếp hóa đơn điện của nhà máy.

Vì sao phải bảo dưỡng chiller làm mát nước định kỳ

Lý do không nằm ở chỗ máy sẽ hỏng, mà ở chỗ máy vẫn chạy nhưng tốn thêm tiền điện mỗi ngày mà không ai nhận ra.

Tháp giải nhiệt làm mát bằng cách cho nước bay hơi. Nước bay hơi đi nhưng khoáng chất trong nước ở lại, nên nồng độ muối trong vòng nước tuần hoàn tăng dần theo thời gian. Muối đó kết tủa thành lớp cáu bám vào thành ống bình ngưng. Lớp cáu này cản trở trao đổi nhiệt, làm nhiệt độ ngưng tụ của môi chất tăng lên, và máy nén phải làm việc nặng hơn để đạt cùng một năng suất lạnh.

Theo tài liệu kỹ thuật của CIBSE, mỗi 1K thay đổi nhiệt độ ngưng tụ làm hệ số hiệu quả năng lượng của máy lạnh thay đổi khoảng 2–4%. Một bình ngưng bám cáu có thể đẩy nhiệt độ ngưng tụ lên vài độ so với thiết kế. Với một chiller công nghiệp chạy liên tục, phần điện phát sinh đó vượt xa chi phí một lần vệ sinh ống.

Điểm thứ hai là các sự cố hỏng nặng gần như luôn có dấu hiệu báo trước trong thông số vận hành — áp suất đẩy nhích lên, dòng điện máy nén tăng, chênh lệch nhiệt độ nước qua bình bay hơi thu hẹp lại. Bảo dưỡng định kỳ là lúc những thay đổi nhỏ này được ghi nhận, trước khi chúng thành một ca dừng máy giữa cao điểm sản xuất.

Lịch bảo dưỡng chiller làm mát nước theo mốc thời gian

Chu kỳ	Hạng mục
Mỗi ca	Ghi nhật ký vận hành: nhiệt độ nước lạnh vào/ra, nhiệt độ nước giải nhiệt vào/ra, áp suất hút, áp suất đẩy, dòng điện máy nén, mức dầu
Hàng tuần	Kiểm tra tháp giải nhiệt: mức nước, van phao, béc phun, tấm tản nước, quạt. Vệ sinh lọc Y trên đường nước
Hàng tháng	Kiểm tra chất lượng nước tuần hoàn: pH, độ dẫn điện, rong tảo. Xả đáy tháp và bổ sung nước mới
6 tháng	Thay dầu máy nén nếu chạy 24 giờ/ngày. Kiểm tra rơ le áp suất cao HP và áp suất thấp LP, công tắc dòng chảy
12 tháng	Thay dầu máy nén nếu chạy 8 giờ/ngày. Vệ sinh ống bình ngưng. Kiểm tra van tiết lưu, hiệu chuẩn cảm biến nhiệt độ và áp suất
6.000 giờ chạy hoặc 1 năm	Đại tu máy nén. Máy ít chạy vẫn phải đại tu mỗi năm một lần

Loại dầu bôi trơn phải theo đúng chỉ định của nhà sản xuất máy nén, vì dầu phải tương thích với loại môi chất lạnh đang dùng. Dùng sai loại dầu sẽ gây tách lớp trong hệ thống và làm hỏng bạc máy nén.

Thời điểm tốt nhất để bảo dưỡng tổng thể là trước mùa hè. Khi bước vào cao điểm nắng nóng, chiller chạy gần tải thiết kế và mọi khiếm khuyết đều bộc lộ cùng lúc, trong khi đó cũng là lúc khó sắp xếp dừng máy nhất.

Nhật ký vận hành — việc rẻ nhất và bị bỏ qua nhiều nhất

Toàn bộ giá trị của bảo dưỡng định kỳ nằm ở chỗ so sánh được thông số hôm nay với thông số lúc máy còn mới. Không có bảng ghi chép, kỹ sư đến kiểm tra chỉ biết máy đang chạy hay không chạy, chứ không biết nó đã kém đi bao nhiêu.

Hai chỉ số đáng theo dõi nhất mà chỉ cần bút và giấy là đủ:

Chênh lệch nhiệt độ nước qua bình bay hơi. Chênh lệch thu hẹp dần trong khi tải không đổi là dấu hiệu năng suất lạnh đang giảm.
Chênh lệch giữa nhiệt độ ngưng tụ và nhiệt độ nước ra khỏi bình ngưng. Chênh lệch này tăng dần theo tháng chính là lớp cáu đang dày lên trong ống. Đây là thước đo trực tiếp cho biết khi nào cần vệ sinh bình ngưng, thay vì làm theo lịch cố định.

Sáu dấu hiệu chiller cần được kiểm tra ngay

Rơ le áp suất cao HP tác động. Thường do mất nước giải nhiệt, quạt tháp không chạy, hoặc ống bình ngưng bám cáu. Máy tự dừng để bảo vệ, nhưng nguyên nhân gốc vẫn còn.
Rơ le áp suất thấp LP tác động. Có thể do thiếu môi chất, tắc phin lọc hoặc van tiết lưu, hoặc lưu lượng nước lạnh qua bình bay hơi quá thấp.
Nước tuần hoàn bẩn, tháp giải nhiệt đóng cặn hoặc có rong tảo. Vừa cản trở trao đổi nhiệt vừa làm tắc béc phun và ống bình ngưng.
Lưu lượng nước lạnh không ổn định hoặc thiếu nước. Đây là tình trạng nguy hiểm nhất, lý do trình bày ở mục dưới.
Dòng điện máy nén tăng dần theo tháng ở cùng một mức tải. Dấu hiệu hiệu suất đang xuống mà máy vẫn chạy bình thường bên ngoài.
Năng suất lạnh giảm rõ sau thời gian ngắn sử dụng, kèm nhiệt độ bình ngưng cao. Cần kiểm tra cùng lúc lượng môi chất, độ sạch bình ngưng và chất lượng nước giải nhiệt.

Bảo vệ chống đóng băng bình bay hơi

Ở chiller giải nhiệt nước, nước lạnh chạy bên trong các ống của bình bay hơi còn môi chất bay hơi bên ngoài ống. Nếu bơm nước lạnh dừng hoặc lưu lượng tụt trong khi máy nén vẫn chạy, nước đứng yên trong ống sẽ bị làm lạnh xuống dưới 0°C và đóng băng. Nước đóng băng nở thể tích và làm nứt ống, sau đó nước tràn vào phía môi chất và làm hỏng cả hệ thống gas lẫn máy nén.

Đây là sự cố tốn kém nhất có thể xảy ra với một chiller, vì thường phải thay cả bình bay hơi. Ba lớp bảo vệ chống lại nó là công tắc dòng chảy trên đường nước lạnh, cảm biến nhiệt độ nước ra, và rơ le áp suất thấp. Cả ba phải được kiểm tra tác động thật trong mỗi kỳ bảo dưỡng, không chỉ nhìn bằng mắt.

Một thói quen cần loại bỏ hoàn toàn: đấu tắt công tắc dòng chảy để máy chạy được khi nó đang báo lỗi. Công tắc dòng chảy báo lỗi nghĩa là hệ thống nước đang có vấn đề, và đấu tắt nó là gỡ đúng lớp bảo vệ đứng giữa một sự cố nhỏ và việc phải thay bình bay hơi.

Khởi động lại chiller sau kỳ nghỉ dài

Máy dừng lâu ngày qua các kỳ nghỉ lễ, Tết không được bật thẳng. Trình tự an toàn theo thứ tự:

Cấp điện cho sấy dầu máy nén trước 8–24 giờ. Khi máy nguội lâu ngày, môi chất lạnh hòa tan vào dầu trong cacte. Khởi động lúc này làm dầu sủi bọt và mất màng bôi trơn ngay giây đầu tiên, gây mòn bạc. Đây là bước hay bị bỏ qua nhất sau Tết.
Kiểm tra mức dầu, màu dầu và tình trạng phin lọc.
Chạy bơm nước lạnh và bơm nước giải nhiệt trước, xác nhận có lưu lượng thật. Kiểm tra công tắc dòng chảy tác động đúng.
Chạy quạt tháp giải nhiệt, kiểm tra béc phun và mức nước.
Khởi động máy nén, theo dõi liên tục 30 phút đầu và ghi lại toàn bộ thông số làm mốc so sánh cho cả mùa.

Câu hỏi thường gặp về bảo dưỡng chiller

Bao lâu phải bảo dưỡng chiller một lần

Tính theo giờ chạy chứ không theo tháng. Đại tu máy nén mỗi 6.000 giờ vận hành, và máy ít chạy thì vẫn đại tu mỗi năm một lần. Thay dầu 6 tháng nếu chạy 24 giờ/ngày, 12 tháng nếu chạy 8 giờ/ngày. Các hạng mục kiểm tra tháp giải nhiệt và nước tuần hoàn thì theo tuần và theo tháng.

Chiller giải nhiệt nước khác chiller giải nhiệt gió ở đâu

Ở cách thải nhiệt ra môi trường. Chiller giải nhiệt nước dùng bình ngưng ống chùm kết hợp tháp giải nhiệt, hiệu suất cao hơn nhưng phải xử lý nước tuần hoàn và bảo dưỡng tháp. Chiller giải nhiệt gió thải nhiệt trực tiếp qua dàn và quạt, lắp đặt đơn giản hơn nhưng hiệu suất giảm mạnh vào những ngày nắng gắt.

Vì sao chiller vẫn chạy bình thường mà tiền điện lại tăng

Nguyên nhân phổ biến nhất là cáu cặn trong ống bình ngưng và tháp giải nhiệt kém hiệu quả. Cả hai đều làm nhiệt độ ngưng tụ tăng lên mà không gây báo lỗi nào. Máy vẫn đạt nhiệt độ nước lạnh yêu cầu, chỉ là phải chạy lâu hơn và tốn điện hơn để đạt được. Nguyên lý này giống với nguyên lý chi phối chi phí vận hành kho lạnh.

Có cần xử lý nước cho tháp giải nhiệt không

Có, và đây là hạng mục hay bị cắt bỏ nhất để tiết kiệm. Nước trong tháp bay hơi liên tục nên nồng độ khoáng tăng dần, dẫn tới cáu cặn trong ống bình ngưng. Tháp hở tiếp xúc với không khí cũng là môi trường cho rong tảo và vi sinh phát triển, vừa làm tắc béc phun vừa là rủi ro vệ sinh với khu vực xung quanh. Xả đáy định kỳ kết hợp bổ sung nước mới là biện pháp cơ bản nhất.

Thời điểm nào trong năm nên bảo dưỡng

Trước mùa hè. Bảo dưỡng lúc tải thấp thì dễ sắp xếp dừng máy, chi phí nhân công thấp hơn, và quan trọng nhất là hệ thống bước vào cao điểm nắng nóng ở trạng thái tốt nhất thay vì hỏng đúng lúc không thể dừng.

Dịch vụ bảo dưỡng chiller làm mát nước của NPT CARE

NPT CARE là bộ phận bảo trì hệ thống lạnh của Nam Phú Thái, tiếp nhận yêu cầu 24/7. Phạm vi công việc gồm bảo dưỡng chiller làm mát nước, tháp giải nhiệt và hệ thống nước tuần hoàn, cùng các hạng mục lạnh khác trong nhà máy: kho lạnh, hệ thống làm mát nhà xưởng và thiết bị lạnh công nghiệp.

Mỗi kỳ bảo dưỡng kết thúc bằng biên bản ghi đầy đủ thông số vận hành đo được, để lần sau có mốc so sánh và chủ đầu tư nhìn được xu hướng của hệ thống theo thời gian.

Hotline: 0934 477 786 — info@namphuthai.vn
Website thương hiệu: minke.vn

Văn phòng miền Bắc: LK2-SN 15, KĐT Bemes (Khu liền kề CT6 Xala), Hà Đông, Hà Nội
Văn phòng miền Nam: Số 32 Đường Số 23, KP 2, Phường Bình Chiểu, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh
Nhà máy sản xuất: Lô 1.5 CN1, Cụm Công nghiệp Phương Trung, Thanh Oai, Hà Nội